از استقلال افغانستان تاكنون (2009 - 1919) اين كشور شاهد تحولات دوره‌هاي مختلف و زمامداران متعدد با شكل‌هاي گوناگون حاكميت سياسي بوده است.

اولين نظام جمهوريت، در افغانستان توسط محمد داوود‌خان در سال 1973 ميلادي پايه‌گذاري شد و شكل اداره دولت از شاهنشاهي به جمهوري، تحول پيدا كرد. در سال 1978 با وقوع كودتا نظام سياسي اين كشور به جمهوري دمكراتيك مبدل شد و در سال  1992 بعد از فروپاشي دولت حزب دمكراتيك خلق و تبديل‌شدن آن به دولت اسلامي افغانستان، دوره مجاهدان و دوره حاكميت طالبان (2001 -  1997) تاكنون شكل نظام، با تغيير پسوند «اسلامي» به نام «جمهوري اسلامي افغانستان» در قانون اساسي 2003  باقي مانده و حاكميت جمهوري اسلامي ادامه دارد.

كشور افغانستان، پيوسته در جريان تحولات منطقه، كشوري سرنوشت‌ساز بوده است كه هرچند ناامني و توسعه‌نيافتگي 2بحران با اضلاع متعدد در اين كشور محسوب مي‌شود، اما همواره دولت و مردم به بهبود اوضاع اميدوارند. يكي از اين تحولات، دومين دوره انتخابات رياست جمهوري است. اين دومين بار بعد از سقوط طالبان است كه افغانستان شهروندان خود را به پاي صندوق‌هاي رأي فرامي‌خواند.

روز پنجشنبه 29مردادماه جاري مشخص خواهد شد كه چه كسي براي 5سال آينده بايد به كاخ رياست جمهوري كابل وارد شود. اكنون كانديداهاي انتخابات افغانستان مشخص شده‌اند.  41 زن و مرد خود را كانديداي احراز پست رياست جمهوري در افغانستان كرده‌اند.
افغانستان، نخستين انتخابات رياست جمهوري خود را در اكتبر سال2004 برگزار كرد كه در آن، 18 نفر براي احراز پست رياست جمهوري، به رقابت پرداختند و در مجموع، 6/12ميليون‌ نفر براي شركت در اين انتخابات ثبت‌نام كردند.

مشاركت زنان در انتخابات رياست جمهوري سال  2004، در داخل افغانستان بيش از 40درصد كل رأي‌دهندگان و در كشورهاي ايران و پاكستان،  30درصد بود.

اتحاديه اروپا و OSCE (سازمان امنيت و همكاري اروپا)،  249 مهمان ويژه عمدتا از سازمان ملل متحد و ديپلمات‌هاي خارجي مستقر در كابل، بر روند برگزاري انتخابات و رأي‌دهي نظارت داشتند.

بودجه برگزاري اين انتخابات 359ميليون دلار برآورد شد كه جامعه جهاني و كشورهاي تمويل‌كننده افغانستان آن را  پرداخت كردند. در آن انتخابات حامد كرزي، با به‌دست‌آوردن 4/55درصد كل آرا، به‌عنوان رئيس جمهوري افغانستان معرفي شد.

دومين دوره انتخابات رياست جمهوري افغانستان با 223ميليون دلار كمك‌هاي جهاني و با حضور ناظران بين‌المللي از سوي كميسيون انتخابات اين كشور برگزار مي‌شود. تمام نامزدها مجاز به استفاده يكسان از فضاهاي عمومي هستند و تبليغات راديو و تلويزيوني هم مطابق برنامه خواهد بود. مدت دوره رياست جمهوري در افغانستان  5سال است و طبق قانون، انتخابات بايد 30 تا 60 روز قبل از اتمام دوره قبل برگزار شود. در اين دوره قرار بود انتخابات در اوايل فصل بهار يعني 2ماه مانده به اول خرداد، زمان پايان دوره رياست جمهوري حامد كرزي برگزار شود اما به‌علت شرايط نامساعد جوي و نيز عدم تأمين مالي انتخابات اين امر تحقق نيافت. دادگاه عالي افغانستان با توجه به اين مشكل با تمديد دوره رياست جمهوري حامد كرزي به مدت 3ماه موافقت كرد.

داوود علي نجفي، رئيس دبيرخانه كميسيون مستقل انتخابات افغانستان همزمان با شروع تبليغات نامزدها اعلام كرده است: مطابق قانون انتخابات، هيچ نامزدي مجاز به دريافت كمك مالي از منابع خارجي براي مبارزات انتخاباتي نيست اما داوطلبان براي دريافت كمك مالي از سوي مردم افغانستان با هيچ محدوديتي از لحاظ سقف كمك‌ها روبه‌رو نيستند. البته دريافت و هزينه هر نوع مساعدت مالي از مردم بايد در دفاتر مشخص ثبت شود و در صورت مشاهده تخلف، از سوي كميسيون بررسي شكايات پيگيري مي‌شود.

از جمعيت 8/32ميليون نفري افغانستان، حدود  5/16 ميليون نفر داراي كارت رأي‌دهي هستند و در روز انتخابات در بيش از 7هزار حوزه رأي‌گيري حضور خواهند داشت. از سوي ديگر شهروندان افغان در انتخابات شوراهاي استاني  420 نفر را كه   124 تن آنها زن هستند از ميان   3300 داوطلب براي مدت  4سال انتخاب خواهند كرد. نفر اول هر استان به مدت  4سال به عضويت مجلس سنا (مشرانو جرگه) در خواهد آمد.

نامزدهاي انتخابات رياست جمهوري افغانستان، نبايد كمتر از  40 سال داشته باشند. همچنين نبايد متهم به نقض قوانين بشري يا جنايات جنگي باشند و بايد از پدر و مادر افغان متولد شده باشند.

طبق قانون، نامزدهاي انتخابات رياست جمهوري بايد ارزش مقدار اموال منقول و غيرمنقول خود را ثبت كنند و مدارك را به كميسيون انتخابات تحويل دهند اما تاكنون فقط 30 نفر از 41 نامزد، اطلاعات دارايي خود را گزارش داده‌اند.

كميسيون انتخابات افغانستان مي‌گويد  17ميليون نفر در افغانستان برگه‌هاي رأي‌دهي دريافت كرده‌اند، اما توزيع كارت‌هاي رأي‌دهي در برخي شهرستان‌هاي جنوب و شرق افغانستان به‌دليل شدت ناامني و نفوذ گروه‌هاي مسلح مخالف دولت صورت نگرفته است.

چالش‌هاي انتخابات دوم رياست جمهوري افغانستان

1- برگه‌هاي رأي‌دهي: 41 نفر، براي شركت در انتخابات رياست جمهوري افغانستان نامزد شده‌اند و فهرست بلند و بالا از اين نامزدها، همواره از مسائل مورد انتقاد بوده است.
بيشتر اين نامزدها، از پيشينه سياسي فعالي در افغانستان برخوردار نيستند و جدا از اين، برنامه‌هاي آنان در مورد مسائل مختلف مربوط به افغانستان نيز تفاوت‌هاي قابل‌توجهي از هم ندارد.

بسياري از تحليل‌گران در افغانستان پيش از اين نيز احتمال كناررفتن شماري از اين نامزدها به نفع نامزد ديگري را پيش‌بيني كرده بودند.

اما مشكلي كه در اين زمينه مي‌تواند ايجاد شود، اين است كه كميسيون انتخابات افغانستان برگه‌هاي رأي‌دهي را با نام‌هاي  41 نامزد انتخابات چاپ كرده است و انصراف هر يك از نامزدها، مي‌تواند براي رأي‌دهندگان مشكل ايجاد كند.

2- تهديد‌هاي امنيتي: 10 روز پس از آغاز مبارزات انتخاباتي در افغانستان، شماري از نامزدهاي انتخابات درباره تهديدهاي امنيتي ابراز نگراني كرده‌اند. اما شماري از اين نامزدها درباره چالش‌هاي امنيتي در تأمين ارتباط مستقيم با رأي‌دهندگان در برخي از مناطق ناامن كشور ابراز نگراني كرده‌اند.

اشرف غني احمدزي، يكي از نامزدهاي رياست جمهوري در اين‌باره مي‌گويد: «من خود مورد تهديد قرار نگرفته‌ام، اما هوادارانم بلي. يكي از جواناني كه براي من تبليغ مي‌كرد در روز  روشن در قندهار از سوي كارمندان دولتي مورد ضرب‌وشتم قرار گرفت و تاكنون مقامات اين مسئله را پيگيري نكرده‌اند.»

از جمله شناخته‌شده‌ترين نامزدهاي انتخابات رياست جمهوري افغانستان رمضان بشردوست،‌ حامد كرزي، اشرف غني احمدزي، عبدالله عبدالله و شهلا عطا هستند. شهلا عطا اولين زني بود كه از حضور خود در رقابت‌هاي انتخابات رياست جمهوري افغانستان خبر داد. او 2 مرد را به‌عنوان معاونان خود درصورت پيروزي در اين انتخابات اعلام كرده است.

شعارها و برنامه‌هاي نامزدهاي انتخابات دوم

در ميان شعارهاي  41 نامزد انتخابات رياست جمهوري افغانستان، وجه اشتراك‌هاي زيادي ديده مي‌شود.مقوله‌هايي مانند صلح، امنيت، فقرزدايي، جلوگيري از كشتار غيرنظاميان به دست نيروهاي خارجي، نابودي فساد اداري، نابودي كشت و قاچاق مواد مخدر و تأمين عدالت و دمكراسي، در محور شعارهاي انتخاباتي قرار گرفته‌اند.

اين را هم بايد اضافه كرد كه بيشتر نامزدها  تا روز آغاز مبارزات انتخاباتي، نمي‌دانستند كه با چه شعاري وارد ميدان شوند.

برخي نامزدها هنوز هم به ديگران مراجعه مي‌كنند كه برايشان شعار انتخاب كنند تا  چهارطرف عكس‌شان در تبليغات خالي نماند. با اين وضع، شعارهاي انتخاباتي افغانستان با ضعف‌ها و كاستي‌هاي فراواني روبه‌روست.

بيشتر شعارهاي انتخاباتي در قالب واژه‌ها و تركيب‌هاي تكراري بيان شده است؛ واژه‌هايي كه مردم روزانه ده‌ها و صدها بار از راه‌هاي گوناگون آن را شنيده‌اند. از سوي ديگر بيشتر نامزدهاي انتخابات رياست جمهوري افغانستان، برنامه‌هاي سياسي خود را از ضعف‌هايي گرفته‌اند كه به حكومت رئيس‌جمهوري كرزي نسبت داده مي‌شود.

دكتر عبدالله عبدالله، وزير خارجه پيشين افغانستان و نامزد انتخابات رياست جمهوري، بحث تغيير نظام سياسي را از رياستي به پارلماني به‌عنوان مهم‌ترين اولويت كاري خود مطرح كرده است.

تلاش براي ايجاد ارتش نيرومند از مهم‌ترين اهداف سياسي بيشتر نامزدهاي انتخابات رياست‌جمهوري است كه به باور آنها مي‌تواند در تأمين امنيت نقش اساسي داشته باشد.
اشرف غني احمدزي، وزير ماليه پيشين و نامزد انتخابات رياست جمهوري نيز  از يك برنامه گسترده امنيتي خبر مي‌دهد.